پورتال اتحاديه فرش دستباف ايران در ژاپن

Persian Carpet Association portal in Japan
همچنين دیگر مقاله های قالی دستباف ایران را در اين بخش بخوانيد بازگشت تماس با ما در باره اثحادیه صفحه اول 日本語

‌ درخت سرو یا درخت زندگی تالیف و گرد آوری : تورج ژوله تهیه و تنظیم : مریم پورسرپرست

درخت سرو یا درخت زندگی - تالیف و گرد آوری : تورج ژوله تهیه و تنظیم : مریم پورسرپرست



نماد درخت در انواع هنر های ایرانی از جمله تصاویری ست که تکرار و مداومت آن ذهن بسیاری را بر خود مشغول داشته . در تمامی سفال ها و منسوجات ، نقاشی ها و حتی حجاری های تاریخ ایران درخت چنان جایگاهی داشته که حالت تقدس و احترام آمیز آن حتی نزد هنرمندان شهرت فراوان دارد . زیبایی درختان سرو منقوش بر دیوار نگاره های تخت جمشید از جمله قدیمی ترین آثاری ست که بیان اهمیت و اعتبار این آفریده ی پروردگار در میان هنرمندان و شاهان هخامنشی ست . اما بررسی زمان و نحوه ی انتقال تصویر درخت بر روی دست بافته های گره دار نیاز به بررسی بیشتری دارد . احتمالا" قدیمی ترین و شاید هم ناب ترین نوع منقوش درخت سرو بر روی فرش گره دار را می توان بر روی گروهی از قالیچه های بلوچ خراسان مشاهده نمود که به قالیچه های سجاده ای بلوچ شهرت دارند . بررسی های دقیق تر نگارنده بر روی این گروه از قالیچه ها که از قدمت بیشتری برخوردارند و بافت آن ها به حداقل ممکن کاهش یافته دقیقا" معرف درخت سرو بر روی این قالیچه هاست . اما گروه دیگر که هم اکنون نیز به مقدار زیاد بافته و در بازار مشهد ، تربت جام و تربت حیدریه عرضه می گردد و با نام نقشِ برگِ تاکی شهرت دارند احتمالا" دارای سوابق بیشتری نسبت به قالی های گروه اول هستند . اگر چه قدیمی ترین نمونه های هر دو گروه بیش از 50 الی 170 سال از عمر آن ها نمی گذرد اما بی تردید احترام و تقدس هر دو درخت در شرق ایران به ویژه مرکز خراسان و بالاخص در محدوده ی خواف دارای سوابقی بیش از 1500 سال می باشد . هر چند بلوچ های خراسان در حال حاضر تنها بافندگان نقش درخت سرو و درخت تاک بر روی قالیچه های این منطقه هستند اما احتمال آن می رود که سایر بافندگان این نواحی حتی قبل از مهاجرت تدریجی بلوچ ها به شرق ایران از این دو نقش استفاده نموده باشند . به احتمال قریب به یقین تاریخ تقدس و احترام درخت سرو در بین ساکنان شرق ایران از جمله نواحی مرکزی شرقِ آن به تاریخ حضور زرتشتان در خراسان باز می گردد . ناحیه ای که امروز در خراسان به نام خواف شهرت دارد در زمان ما قبل حضور اعراب بزرگترین مراکز حضور زرتشتیان در شرق ایران بوده است . اما در تاریخ زرتشتیانِ خراسان ماجرای درخت سروِ کشمیر از جایگاه والایی برخوردار است . ابوالحسن علی بن زید بیهقی در تاریخ بیهق به شرح واقعه ی این درخت می پردازد که خلاصه ی آن چنین است : "زرتشت پیامبر زرتشتیان دو طالع اختیار کرد و فرمود تا بدان دو طالع دو درخت سرو بکارند ، یکی در روستای کشمیر و یکی در روستای فریومد از توابع توس . اندازه و محیط ساق درخت کشمیر به حدی بزرگ شد که در حدود 10 هزار گوسفند در سایه ی آن قرار می گرفتند . حتی حیوانات وحشی و درنده نیز در زیر سایه ی آن آرام و قرار داشتند ، همچنین هزاران پرنده در میان شاخه های آن ماوی داشتند . وصف این درخت به متوکل رسید و دستور داد به عامل نیشابور که آن درخت را قطع کرده به بغداد فرستد تا در عمارت جعفریه که مشغول ساختن آن بودند به کار رود . موبدان و بزرگان زرتشت به عامل نیشابور گفتند که 50 هزار دینار به خزانه ی خلیفه می دهیم تا از این کار درگذری اما موفق نشدند و سرانجام درخت قطع گردید و با 1200 شتر به بغداد فرستاده شد . درخت در نزدیکی بغداد بود که متوکل کشته شد و هیچ گاه درخت را ندید . " در واقع باید گفت آن چه که امروز بر روی قالیچه های سجاده ای بافندگان بلوچ رخ می نمایاند چیزی نیست جز انتقال یک روایت تاریخی ، مذهبی از سرگذشت درخت مقدس زرتشتیانِ خراسان . به دیگر سخن آن که درختی که در مرکز قالیچه های بلوچی دیده می شود همان درختِ سروِ کشمیر است که با گذشت قریب به 2600 سال هنوز هم یاد و خاطره ی آن درخت سینه به سینه و نسل به نسل در میان ساکنان آن دیار نقل شده و سرانجام بلوچ های خراسان و دیگر عشایر مرکزی خراسان آن را این گونه بر روز بافته های خود منتقل نموده اند . البته همان گونه که گفته شد بافندگان مذکور این درخت را در دو قالبِ متفاوت بافته اند و دلیل نام گذاری دو گانه به شکل درخت برگ تاک و درخت سرو همین است . اما این موضوع نیز دلیلی دارد و سرگذشت طرح برگ تاکی را باید در جای دیگر جست . یکی از زیباترین بافته های بختیاری موجود در موزه ی فرش این قالیچه با طرح محرابی سروی است . در طرفین سرو دو درخت میوه قرار گرفته است . زمینه ی اصلی قالیچه سورمه ای رنگ است و در بالای طاق محراب شاخه و برگ اسلیمی دهن اژدری قالیچه را زینت می دهد . در راس محراب کتیبه ای با مضمون " عمل کارخانه ی عبدالصمد اصفهانی " قرار گرفته است . حاشیه ی اصلی قالیچه روشن و دارای طرح شاخه های مواجی است که در انتها به گل های شاه عباسی و ختایی می رسند . برگرفته از : فرش های درختی نوشته : لیلا دادگر تهیه و تنظیم برای این صفحه : مریم پورسرپرست


قالیچه درخت سرو یا درخت زندگی
تالیف و گرد آوری : تورج ژوله تهیه و تنظیم : مریم پورسرپرست

یکی از زیباترین بافته های بختیاری موجود در موزه ی فرش این قالیچه با طرح محرابی سروی است .
در طرفین سرو دو درخت میوه قرار گرفته است . زمینه ی اصلی قالیچه سورمه ای رنگ است و در بالای طاق محراب شاخه و برگ اسلیمی دهن اژدری قالیچه را زینت می دهد .
در راس محراب کتیبه ای با مضمون " عمل کارخانه ی عبدالصمد اصفهانی " قرار گرفته است . حاشیه ی اصلی قالیچه روشن و دارای طرح شاخه های مواجی است که در انتها به گل های شاه عباسی و ختایی می رسند .

 

نماد درخت در انواع هنر های ایرانی از جمله تصاویری ست که تکرار و مداومت آن ذهن بسیاری را بر خود مشغول داشته . در تمامی سفال ها و منسوجات ، نقاشی ها و حتی حجاری های تاریخ ایران درخت چنان جایگاهی داشته که حالت تقدس و احترام آمیز آن حتی نزد هنرمندان شهرت فراوان دارد . زیبایی درختان سرو منقوش بر دیوار نگاره های تخت جمشید از جمله قدیمی ترین آثاری ست که بیان اهمیت و اعتبار این آفریده ی پروردگار در میان هنرمندان و شاهان هخامنشی ست . اما بررسی زمان و نحوه ی انتقال تصویر درخت بر روی دست بافته های گره دار نیاز به بررسی بیشتری دارد . احتمالا" قدیمی ترین و شاید هم ناب ترین نوع منقوش درخت سرو بر روی فرش گره دار را می توان بر روی گروهی از قالیچه های بلوچ خراسان مشاهده نمود که به قالیچه های سجاده ای بلوچ شهرت دارند . بررسی های دقیق تر نگارنده بر روی این گروه از قالیچه ها که از قدمت بیشتری برخوردارند و بافت آن ها به حداقل ممکن کاهش یافته دقیقا" معرف درخت سرو بر روی این قالیچه هاست .
اما گروه دیگر که هم اکنون نیز به مقدار زیاد بافته و در بازار مشهد ، تربت جام و تربت حیدریه عرضه می گردد و با نام نقشِ برگِ تاکی شهرت دارند احتمالا" دارای سوابق بیشتری نسبت به قالی های گروه اول هستند . اگر چه قدیمی ترین نمونه های هر دو گروه بیش از 50 الی 170 سال از عمر آن ها نمی گذرد اما بی تردید احترام و تقدس هر دو درخت در شرق ایران به ویژه مرکز خراسان و بالاخص در محدوده ی خواف دارای سوابقی بیش از 1500 سال می باشد . هر چند بلوچ های خراسان در حال حاضر تنها بافندگان نقش درخت سرو و درخت تاک بر روی قالیچه های این منطقه هستند اما احتمال آن می رود که سایر بافندگان این نواحی حتی قبل از مهاجرت تدریجی بلوچ ها به شرق ایران از این دو نقش استفاده نموده باشند .
به احتمال قریب به یقین تاریخ تقدس و احترام درخت سرو در بین ساکنان شرق ایران از جمله نواحی مرکزی شرقِ آن به تاریخ حضور زرتشتان در خراسان باز می گردد . ناحیه ای که امروز در خراسان به نام خواف شهرت دارد در زمان ما قبل حضور اعراب بزرگترین مراکز حضور زرتشتیان در شرق ایران بوده است . اما در تاریخ زرتشتیانِ خراسان ماجرای درخت سروِ کشمیر از جایگاه والایی برخوردار است .
ابوالحسن علی بن زید بیهقی در تاریخ بیهق به شرح واقعه ی این درخت می پردازد که خلاصه ی آن چنین است :
"زرتشت پیامبر زرتشتیان دو طالع اختیار کرد و فرمود تا بدان دو طالع دو درخت سرو بکارند ، یکی در روستای کشمیر و یکی در روستای فریومد از توابع توس . اندازه و محیط ساق درخت کشمیر به حدی بزرگ شد که در حدود 10 هزار گوسفند در سایه ی آن قرار می گرفتند . حتی حیوانات وحشی و درنده نیز در زیر سایه ی آن آرام و قرار داشتند ، همچنین هزاران پرنده در میان شاخه های آن ماوی داشتند . وصف این درخت به متوکل رسید و دستور داد به عامل نیشابور که آن درخت را قطع کرده به بغداد فرستد تا در عمارت جعفریه که مشغول ساختن آن بودند به کار رود . موبدان و بزرگان زرتشت به عامل نیشابور گفتند که 50 هزار دینار به خزانه ی خلیفه می دهیم تا از این کار درگذری اما موفق نشدند و سرانجام درخت قطع گردید و با 1200 شتر به بغداد فرستاده شد . درخت در نزدیکی بغداد بود که متوکل کشته شد و هیچ گاه درخت را ندید . "
در واقع باید گفت آن چه که امروز بر روی قالیچه های سجاده ای بافندگان بلوچ رخ می نمایاند چیزی نیست جز انتقال یک روایت تاریخی ، مذهبی از سرگذشت درخت مقدس زرتشتیانِ خراسان . به دیگر سخن آن که درختی که در مرکز قالیچه های بلوچی دیده می شود همان درختِ سروِ کشمیر است که با گذشت قریب به 2600 سال هنوز هم یاد و خاطره ی آن درخت سینه به سینه و نسل به نسل در میان ساکنان آن دیار نقل شده و سرانجام بلوچ های خراسان و دیگر عشایر مرکزی خراسان آن را این گونه بر روز بافته های خود منتقل نموده اند . البته همان گونه که گفته شد بافندگان مذکور این درخت را در دو قالبِ متفاوت بافته اند و دلیل نام گذاری دو گانه به شکل درخت برگ تاک و درخت سرو همین است . اما این موضوع نیز دلیلی دارد و سرگذشت طرح برگ تاکی را باید در جای دیگر جست .
برگرفته از کتاب پژوهشی در فرش ایران





قالیچه درخت سرو یا درخت زندگی
تاریخ بافت : اواخر قرن 13 ه . ق
محل بافت : سامان بختیاری
اندازه : 126 * 178 سانتی متر
جنس رنگ : طبیعی
رنگ های اصلی : کرم ، لاکی ، آبی ، سبز، قرمز ، صورتی ، بنفش ، فیروزه ای ، زیتونی
شیرازه : گرد
تعداد پود : 2 پود
نوع گره : متقارن
جنس تار : ابریشم
جنس پرز : پشم و ابریشم
رجشمار : 50 رج



دیگر مقاله های جغرافياي فرش دستباف ایرانی
فرش اصيل ايراني چه ويژگي‌هايي دارد؟ تشخیص فرش تقلبی از فرش اصيل ايراني
سرو یا درخت زندگی تالیف و گرد آوری : تورج ژوله تهیه و تنظیم : مریم پورسرپرست
آسیب‌شناسی پژوهش در فرش ایران - داود شادلو-دانشجوی دکترای مطالعات تطبیقی هنر اسلامی
علل برگزاری و چگونگی انجام مراسم سنتی مذهبی قالیشویان در مشهد اردهال کاشان
ثبت غیرگیلکی اسم‌های مکان گیلکی - سولماز پور سرپرست
قالی خشتیِ چالشتر - مريم قنبري عديوي
لکه بری در فرش - شهدخت رحیم پور دانشجوی ارشد فرش کاشان:
قالي دنياي ماهيها - عذرایوسفی
رنگرزی در فرش ایران - مریم قنبری عدیوی
بررسی وضعیت کنونی قالیبافی روستای درخش بر پایه ی روش های مردم شناسی - معصومه رئیسی
بررسی تا ثیر اسید ودندانه های مختلف بر روی نخ پشمی رنگرزی شده با هلیله - معصومه رمضانی پاسکیابی
نان ونمك - عذرایوسفی
قاليهاي پرده اي گنجینه فرش ومنسوجات آستان ‏قدس رضوی - عذرایوسفی
تاریخچه، ساخنار،نقشمایه ها و طرحهای فرش ترکمن
فرش در ادبيات فارسی
فرشهاي تاريخي ايران
راهیابی فرش‌های ایرانی به اروپا؛ فرش‌های لهستانی
فرش هاي لهستاني
مراحل مقدماتي بافت قالي
بافت فرش در اردبیل
چله كشي تركي
طراحان فرش دستباف كرمان
شیوه رنگرزی سنتی به یادگار مانده از محمد کاظم مجنونی
ویژگیها و مزایای الیاف پنیه خودرنگ
روشهای مختلف ضد بید کردن قالی
با استاد ابوالقاسم جدی اشنا شویم
سیر تحول بته جقه در ایران
شناسایی و ریشه‌یابی نقوش بومی فرش ایلام
صنعت و تجارت ابریشم ایران در عصر زندیه
فرش هریس از لحاظ جغرافیایی وطرح
استاد رسام عرب زاده
نغمه تار ابريشم
قالی کاشان
قالی نایین
ترمه در ایران آشنایی با نحوه بافت ترمه
نقش ماهی بر سفالینه های پیش از تاریخ
بیجار و قالی آن از دیدگاه ادوارد
بررسي تطبيقي فرش روستاي جادشت با فرش كشكولي در زمان كوچ نشيني
معرفی نقش ناظم در قالی قشقائی
تاریخچه نقش بوته قباد خانی در ایل قشقایی
معرفي استاد حميد آتش طينت
معرفي استاد رسول مهرورزان
معرفي فرشيد پوريا استاد بافت
ليست كتب مرتبط با فرش و هنر كتابخانه مركز آموزش جهاد كشاورزي كرمانشاه
معرفي استاد مرتضي فرهاديه
وزی روزگاری فرش بیجار
تاریخچه نقش بوته قباد خانی
ويژگي هاي كلي فرش شرقي و حدود جغرافيايي
آموزش گره هاي كاربردي در بافت قالي
ارتباط نقوش گبه بازندگي عشاير فارس
فرشهاي پرزدار بلوچ وهمسايگان آنها
مهندس شيرين صور اسرافيل

2006 © Persian Hand woven Carpet Association portal- All Rights Reserved



سمینار و کلاسهای آموزشی پژوهشی دست اندر کاران فرش دستباف ایران در ژاپن

نمایش تصویری سمینار و کلاسهای آموزشی پژوهشی


موزه فرش های کهن ابریشم و دیگر دست بافته های ابریشمی،برای نخستین بار در ژاپن

نخستين سمینار و کارگاه آموزش عالي شناخت فرش دستباف در ژاپن با موفقیت برگزار گردید
نمایشگاه ها و سمینارهای های فرش دستباف ايران


نمایشگاه ها و سمینارهای های فرش دستباف ايران

اتاق فکر فرش ايران در ژاپن


اتاق فکر فرش ايران در ژاپن



تسهیلات جهت اعضاء اتحاديه فرش دستباف ايران



本文へジャンプ

پورتال اتحاديه فرش دستباف ايران در ژاپن -Persian Carpet Association portal in Japan –ژاپن -توکیو
40 ˚C