همچنين دیگر مقاله های قالی دستباف ایران را در اين بخش بخوانيد بازگشت تماس با ما در باره اثحادیه صفحه اول 日本語


کتاب مستطاب قالی ایران







وبلاگ زال / داود شادلو -پورتال اتحادیه قالی تبریز



یادداشت پیش رو توسط یکی از فارغ التحصیلان قالی در وبلاگ شخصی خود به اسم " زال " درج شده بود، با توجه به معرفی کتاب قالی ایران از نگاه یک دانشجوی رشته قالی و توصیف اهمیت کتب تخصصی قالی برای دانش آموختگان، با اندکی ویرایش از طرف پورتال اتحادیه قالی تبریز منتشر میگردد.

(1)
پس از این ‌که در رشتۀ قالی پذیرفته شدم، نخستین کتابی که در این‌باره خواندم، «قالی ایران» نوشتۀ «سیسیل ادواردز» بود. به یاد دارم در واپسین روزهای اسفند هزار و سیصد هشتاد و یک، آن را از کتابخانۀ دانشگاه گرفتم و سر یکی از کلاس‌ها، عکس‌هایش را نگاه می‌کردم که دریافتم استاد بالای سرم ایستاده است.
- « چه کسی این کتاب را به شما معرفی کرده؟»
- «هیچ‌کس؛ از کتابخانه گرفته‌ام.»
چهره‌اش در هم رفت: «نمی‌دانستم!»
هنوز هم به درستی نمی‌دانم فردید ایشان از «نمی‌دانستم» چیست، اما آن زمان، گمانم به این سو رفت که لابد کتاب نایابی است و در هر کتابخانه‌ای هم یافت نمی‌شود و ایشان نیز شگفت زده شده از این‌که کتابخانه دانشگاه چنین کتابی را دارد؛ پس پرسیدم: «آیا کتاب خوبی است؟»
کمی درنگ کرد و سری جنباند که: «ای! بد نیست.»
از این پرسش و پاسخ کوتاه و شگفت، چند ترم گذشت تا این‌که اندک‌اندک دریافتم گسترۀ دانش بیشتر استادان رشتۀ قالی، فرا‌تر از «قالی ایران» نیست و افزون بر درون‌مایۀ این کتاب، داده دیگری برای آموزش در چنته ندارند !
(2)
زمانی که رشتۀ قالی نوپا بود و دانش‌آموختگان آن اندک، «قالی ایران» و چند کتاب دیگر که برخی از آن‌ها هیچ ارزش آموزشی و دانشگاهی نداشتند، تنها منابعی بودند که استادان گرامی جزوه‌هاشان را بی‌کم‌ وکاست از روی آن‌ها رونوشت برداشته و نیازی هم نمی‌دیدند به منبع اصلی اشاره‌ کنند؛ چنان‌که ما دانشجویان ساده‌ دل این جزوه‌ها را برآیند سال‌ها کوشش و خون‌دل خوردن‌ خود استاد می‌پنداشتیم! شوربختانه همه سنگینی بار رشته قالی از گذشته تا امروز، با همۀ دبدبه و کبکبه‌ و کشمکش همیشگی بر سر پایه‌گزارانش، تنها بر دوش چند کتاب و چند استاد تجربی‌کار بوده است که آموزش دانشگاهی را زیرشاخه‌ای از شیوۀ استاد- شاگردی می‌دانند و آشنایی چندانی به چندوچون روش آموزش دانشگاهی ندارند.
(3)
چنان ‌که پیش از این نیز در جستاری به این نکته پرداخته‌ام، شمار کتاب‌هایی که درباره قالی ایران نوشته یا برگردانده شده‌، اندک‌ است و در میان آن‌ها کتاب‌هایی که ارزش آموزش دانشگاهی داشته باشند، اندک تر.
یکی از این کتاب‌ها، بی‌گمان «قالی ایران» است. اکنون باید پرسید «قالی ایران» چگونه کتابی‌ست که توانسته چنین جایگاهی را به ‌دست آورد؟ بهترین پاسخ به این پرسش را برگرداننده این کتاب به زبان پارسی، سرکار خانم مهین ‌دخت صبا، در پیشگفتار کتاب آورده است: «در فهرست‌های کتبی که درباره ایران توسط نویسندگان خارجی به رشته تحریر درآمده، تعداد زیادی کتاب راجع به قالی ایران به زبان‌های مختلف می‌توان یافت ولی در اکثر این کتاب‌ها تصاویر رنگی قالی بیشتر به چشم می‌خورد تا متنی که جزییات این هنر را در مراحل مختلف، یعنی از تهیه مواد خامی که در این صنعت به کار می‌رود تا مرحله پایانی آن، شرح دهد... آقای دکتر احسان یارشاطر استاد دانشگاه و محقق سر‌شناس که شناسایی کامل به کتاب داشتند مرا به اهمیت آن واقف ساختند و توصیه نمودند که آن را مطالعه کنم و در صورت تمایل به زبان فارسی برگردانم.»
در جایگاه کنونی که شکوه دیرین قالی ایرانی در جهان رو به نابودی است، ارزش «قالی ایران» افزایش بیشتری نیز یافته است؛ چرا که این کتاب در زمانی از تاریخ قالی ایران نوشته شده است که پس از آن، در بسیاری از مناطق قالیبافی، با یک روند کاهشی روبرو شد (۱۹۴۸م، ۱۳۲۷خ) و ادواردز در جای‌جای کتابش به این نکته اشاره می‌کند. بنابراین به یاری این کتاب می‌توان قالی ‌های برخی از مناطق را دوباره زنده کرد. (عکس‌برداری‌ از قالی ‌ها بسیار خوب انجام گرفته است).
دیگر دلیل برجستگی «قالی ایران» در سنجش با نمونه‌های همانند، به‌ وارون دیگر کتاب‌ها که پایه را بر قالی ‌های موزه‌ای و پژوهش‌های اسنادی گذارده‌اند، بررسی موشکافانه قالی در صد سال گذشته، بر پایه پژوهشی میدانی است. نویسنده به همراه همسرش (کلارا) و یک عکاس (برایان هوفنر)، از راه زمینی، شهر به شهر و روستا به روستا، کمابیش همه بخش‌ها و شهرهای مهم فرش‌باف ایران را بررسی می کنند (تبریز، همدان، کردستان، اراک، ترکمن صحرا، مشهد، بلوچ خراسان، کرمان، فارس، اصفهان، کاشان، قم و...).
به گفته آلفرد نورث وایتهد، همه تاریخ فلسفه غرب، چیزی بیش از حاشیه‌هایی بر «جمهور» افلاطون نیست. همین جمله را می‌توان درباره «قالی ایران» نیز به کار برد که، همه پژوهش‌هایی که تاکنون درباره قالی در ایران انجام گرفته، حاشیه‌هایی است بر کتاب «قالی ایران».
شیوه پژوهش میدانی و گردآوری داده‌ها که در این کتاب به کار گرفته شده، تا امروز فراگیر‌ترین شیوه‌ایست که پژوهشگران قالی در ایران به کار گرفته‌اند. اگر چه که به گمان نگارنده، ادواردز کمابیش از روی غریزه این روش پژوهشی را برگزیده و چندان در بند هنجارهای علمی آن نبوده است؛ از این روست که خودش در پیشگفتار اشاره می‌کند که اگر برخی جا‌ها، چون بخش‌های «گفت و شنود»، برای خواننده‌ ای که کارشناسانه تر مینگرد، ناخوشایند است، آن‌ها را نخوانده رها کنند. هرچند «گفت و شنود»‌ها از ارزشمند‌ترین بخش‌های کتاب است که نویسنده با نگاهی باریک‌بین، چگونگی ایران آن روزگار را به نگارش در آورده. بی‌گمان این بخش‌ها بسیار به کار یک جامعه‌شناس خواهد آمد.
شاید اگر ادواردز چند وچون قالی ایران در آن دوران را به نگارش در نیاورده بود، با توجه به دشواری‌های پیش رو (جنگ جهانی، روند رو به رشد شرکت‌های بیگانه که به کمیت بهای بیشتری می‌دادند، کاهش کیفیت بافت، کاهش کیفیت طراحی، کاربرد رنگ‌های آنیلینی و نبود پژوهش‌های سازنده و غیره)، امروز درباره بسیاری از مناطق قالیبافی داده‌های بسیار کمی داشتیم.
اما به باور نگارنده این سطور، یگانه‌ ترین ویژگی‌ سبک نوشتاری ادواردز، فروتنی شگفت‌انگیز اوست که در جای‌جای کتاب به چشم می‌خورد. چنانکه از متن کتاب بر می آید، خود نویسنده هم گمان نمی‌کرده است که نوشته‌اش، تا سالیان سال، بی‌تا بماند. بنابراین با فروتنی در بسیاری از بخش‌ها، کمبودهای کارش را گوش‌زد می‌کند و از خواننده پوزش می‌خواهد. خوب است که این سبک نوشتار فروتنانه، در منش پژوهشگران ایرانی نیز نهادینه شود، و هر دو سه خطی را که می‌نویسند، کارستان به شمار نیاورند، زیرا این گذر زمان است که سره را از ناسره جدا خواهد کرد. «تا سیه روی شود هر که در او غش باشد.»
بخش پایانی «قالی ایران»، بررسی دشواری‌های پیشِ روی قالی و راهکارهای برون‌رفت از این دشواری‌هاست. اگرچه که شاید همه این راهکار‌ها شدنی نباشند، اما پروا به آن‌ها می‌توانست گامی سازنده برای قالی ایران و رهایی از بی‌سامانی کنونی باشد. شوربختانه پیش‌بینی‌های ادواردز درست از آب درمی آیند و قالی ایران از ۱۳۲۷ خورشیدی تا امروز بیش از پیش، تار و پودش از هم گسسته است. گرچه من هنوز به واپسین فراز از «قالی ایران» دلخوشم که می‌گوید: «مدت پنجاه سال است که راجع به تنزل و نابودی کامل قالی ایران سخنانی می‌شنوم. در واقع یکی از خاطرات نخستین من از این پیشگویی ملال‌آور تذکراتی بود که (بلافاصله پس از برگزیدن شغل تجارت قالی) از عموی خود شنیدم. وی به من خاطرنشان ساخت که به کشتی‌ای سوار شده‌ام که در حال غرق شدن است. ولی مدت نیم قرن است که این کشتی مجلل با بار اندک خود با طوفان‌های اقتصادی بی‌شمار مبارزه و ستیزه کرده و (در هوای مساعد‌تر و آرام‌تر) به‌دست وزرای اقتصاد کلیه دولت‌های دنیا غارت شده و با این حال هنوز هفت دریا را نه با غرور، ولی با احتیاط طی می‌کند و اطمینان دارد که مانند گذشته همواره در ساحل نجات لنگر خواهد انداخت.»
پی‌نوشت: اگرچه این کتاب کاستی‌هایی دارد که خود نیازمند یادداشتی دیگر است اما کدام کار پژوهشی را می‌شناسید که دارای کمبود نباشد؟




دیگر مقاله های قالی دستباف ایرانی
  کتاب مستطاب قالی ایران
  پايتختي نشسته بر فرش ابريشم
  اگر قصد خريد گبه و گليم داريد
  گره فراموشي بر سرنوشت قالی - فرشته اثني عشري
  روایت گره‌های عشق بر تار و پود فرش - پریچهر پویان راد
  نکات مهم نمایشگاه بیستم فرش دستباف تهران‌ - عبدالله احراری
  در جست‌و‌جوي چهره اي مطلوب از فرش ايراني -حميد كارگر
  حال و هواي فرش ايران در تعطيلات نو
  چالش‌هاي فراروي هنر- صنعت فرش دستباف
  گپ و گفتي از جنس فرش در راديو اقتصاد
  رنگ را به رخسار فرش دستباف ایرانی بازگردانيم
  هنر تابلو فرش ايران؛ اصيل يا بي‌اصالت - گزارش ايرنا

2006 © Persian Hand woven Carpet Association portal- All Rights Reserved



سمینار و کلاسهای آموزشی پژوهشی دست اندر کاران فرش دستباف ایران در ژاپن

نمایش تصویری سمینار و کلاسهای آموزشی پژوهشی


موزه فرش های کهن ابریشم و دیگر دست بافته های ابریشمی،برای نخستین بار در ژاپن

نخستين سمینار و کارگاه آموزش عالي شناخت فرش دستباف در ژاپن با موفقیت برگزار گردید
نمایشگاه ها و سمینارهای های فرش دستباف ايران


نمایشگاه ها و سمینارهای های فرش دستباف ايران

اتاق فکر فرش ايران در ژاپن


اتاق فکر فرش ايران در ژاپن



تسهیلات جهت اعضاء اتحاديه فرش دستباف ايران



本文へジャンプ

پورتال اتحاديه فرش دستباف ايران در ژاپن

Persian Carpet Association portal in Japan

پورتال اتحاديه فرش دستباف ايران در ژاپن -Persian Carpet Association portal in Japan –ژاپن -توکیو