سال صادرات فرش


   روزنامه خراسان
    
    سال صادرات فرش
    در عين حال وزير بازرگاني در ارديبهشت ماه امسال در چهارمين نمايشگاه تخصصي صادرات فرش دستباف که در کيش برگزار شد، از کاهش حجم صادرات اين کالا در سال گذشته نسبت به کل صادرات کشور به رقم ۲/۳ درصد خبر داد.
    «مهدي غضنفري» گفت: هنوز کشورهايي چون ترکيه، چين و پاکستان رقباي ما محسوب مي شوند و حجم تجارت فرش دستباف در دنيا در سال ۲۰۰۸ به يک ميليارد و ۳۲ ميليون دلار رسيده است.
    وي البته سال ۸۹ را سال صادرات فرش دانست و ادامه داد: با فروکش کردن بحران مالي در دنيا، در سال جاري خريد فرش دستباف از سوي متقاضيان در جهان رونق مي گيرد. وي افزود: ۳۲ درصد صادرات فرش دستباف دنيا متعلق به ايران است و هند با ۲۲ درصد در رتبه دوم قرار دارد. به بياني دقيق تر ايران با ۸/۳۱ درصد، صادرات فرش جهان و مقام اول را در اختيار دارد. بعد از ايران کشورهاي هند و افغانستان به ترتيب با ۴/۲۲ درصد و ۳/۱۸ درصد در مقام هاي دوم و سوم صادرات فرش دستباف جهان قرار دارند.
    اگر چه وزير بازرگاني باز هم از کاهش صادرات فرش دستباف در سال گذشته خبر داده است، اما رئيس مرکز فرش ايران در اظهار نظري ديگر از رشد صادرات فرش به خصوص طي ۸ ماه گذشته خبر مي دهد.
    «فيصل مرداسي» در پاسخ به ابراز نگراني ما نسبت به چرخش بازار فرش جهاني به سمت و سوي فرش کشورهاي ديگر با قطعيت مي گويد: ما در زمينه صادرات فرش ايراني و فرش دستباف رشد داشته ايم.
    وي ادامه مي دهد: کيفيت و اصالت فرش هاي ايراني به گونه اي است که هم چنان مشتري هاي خاص خودش را دارد در حالي که فرش هاي هندي و چيني فرش هاي ارزان قيمتي هستند که با ما تنها از حيث قيمت رقابت مي کنند و صرفا کساني به سمت فرش هندي و چيني گرايش دارند که قيمت برايشان مهم است.
    وي ادامه مي دهد: در حال حاضر ما با چالش بزرگ قيمت روبه رو هستيم و قبول مي کنيم همين عامل هم باعث شده است ظرف ۱۰ سال گذشته بازار فرش دستباف کشورمان با محدوديت هايي مواجه شود. اما اميدواريم با تلاشي که دست اندرکاران فرش دستباف اعم از توليدکنندگان و تجار و بازرگانان در بازارهاي مختلف به ويژه بازارهاي جديد مي کنند بتوانيم اين خلاء ها را پر کنيم.
    وي تاکيد مي کند: به هر صورت قيمت همه چيز نيست ولي قيمت عامل مهمي در بازار است با اين شرايط ما طي ۸ ماه گذشته رشد صادرات وزني و ارزشي را تجربه کرده ايم. به نحوي که با ادامه اين روند امسال ۵۰۰ ميليون دلار خالص صادرات فرش دستباف کشورمان خواهد بود.
    رئيس مرکز فرش ايران البته خاطرنشان مي کند: اگرچه ظرف ده سال گذشته صادرات فرش دستباف کم شده است، ولي اخيرا يعني طي ۸-۷ ماه گذشته ما درباره صادرات اين محصول رشد محسوسي را تجربه کرده ايم. اگرچه اين رشد پاسخ گوي نياز ما و راضي کننده نيست.
    «مرداسي» درباره فعاليت کاردارهاي سفارت خانه هاي کشورمان در ديگر کشورها و تلاش آن ها براي معرفي صنايع دستي ايران و به خصوص فرش، توضيح مي دهد: سفارت خانه هاي کشورمان از نظر تجاري نسبت به گذشته تغيير نگاه زيادي داشته اند و با اعزام رايزنان بازرگاني اين تغيير نگاه محسوس بوده است؛ اگر چه ما از سفراي مان در کشورهاي مختلف تقاضا مي کنيم که به کمک فرش دستباف بيايند و شرايط سختي که الان در حال سپري کردن آن هستيم را با کمک به تجار و بازرگانان فرش در کشورهايي که آن ها حضور دارند و با انتقال اطلاعات به مرکز ملي فرش ياري دهند.
    وي درباره ميزان صادرات فرش ايران به ديگر کشورها نيز با اشاره به اين که بازار فرش دنيا هم ظرف ده سال گذشته کاهش چشمگيري داشته است، توضيح مي دهد: براي صادرات فرش ايراني معمولا رقم ۶۰۰ ميليون دلار عدد نرم و مناسبي است، در حالي که صادرات فرش کشورمان در سال گذشته با احتساب فرش هاي مرجوعي نزديک به ۴۶۰ ميليون دلار بوده است که بر اين اساس قريب به ۱۵۰ ميليون دلار با يک عدد مطلوب فاصله داريم و اميدواريم که در برنامه پنجم بتوانيم اين برنامه را پوشش بدهيم.
    وي هم چنين با ابراز نگراني از قاچاق فرش دستباف به ايران نيز اظهار مي کند: متاسفانه قاچاق فقط شامل فرش دستباف نمي شود، بلکه محصولات ديگري هم هست که به صورت قاچاق وارد کشور مي شود البته ما نسبت به اين موضوع ابراز نگراني کرده ايم. اميدوار هستيم که ستاد مبارزه با قاچاق کالا به کمک فرش دستباف کشورمان بيايد و مانع از ورود فرش دستباف خارجي به کشورمان شود.
    اگرچه اعتقاد داريم که ميزان واردات اين گونه فرش ها بسيار محدود است.
    
    کوتاهي در برندسازي فرش ايراني
    براساس اخبار منتشر شده ارزش فرش هاي صادراتي ايران در ۱۲ ماه سال ۱۳۸۷ معادل ۵/۴۲۲ ميليون دلار و در ۱۲ ماه سال ۸۸، ۵/۴۹۳ ميليون دلار و ميزان وزني اين فرش هاي صادراتي ۷/۹ هزار تن بوده است. يعني ميزان ارزش صادرات فرش دستباف ايران در سال ۱۳۸۸ نسبت به سال پيش از آن ۸/۱۶ درصد رشد داشته است. هم چنين روند کاهشي ميزان صادرات وزني فرش دستباف ايران در چند سال اخير، متوقف شده و در پايان سال ۸۸ با رشدي برابر با ۰۳/۲ درصد روبه رو شده است. با اين حال اين رشد اندک نمي تواند با توجه به قدمت و بزرگي بازار صادرات فرش ايراني قانع کننده باشد.
    در اين باره معاون هنرهاي سنتي و صنايع دستي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري معتقد است که بازار چين، افغانستان و هند به نحوي توانسته جاي بازار ما را در دنيا بگيرند و اين موضوع به اعتقاد وي، ناشي از عوامل زيادي است.
    «تهمينه دانيالي» توضيح مي دهد: عامل اول مربوط مي شود به اين که قيمت تمام شده براي فرش توسط بافندگان اين کشورها بسيار ارزان تر از فرش تمام شده توسط قاليبافان ايراني است.
    در اين حال که آن ها نقش و طرح ايراني را دقيقا از روي فرش هاي توليد ايران اقتباس کرده اند. علاوه بر اين قيمت يک کارگر در افغانستان هزار تومان و در ايران ده هزار تومان است. به عبارتي فرشي که در ايران بافته مي شود و براي بافت آن سه ماه وقت صرف مي شود، قيمتي ده برابر بافت همان فرش در کشورهاي ديگر دارد.
    وي ادامه مي دهد: موضوع نگران کننده اين است که اين گونه فرش ها با آن که در کشورهاي همسايه نام برده، بافته مي شوند، اما با برند و نقش ايراني وارد ايران و دوباره از ايران به نام فرش ايراني به سمت بازارهاي جهاني صادر مي شوند.
    وي مي افزايد: متاسفانه نکته مهم اين است که دسترسي اين کشورها به طرح ها و نقشه هاي فرش ما بسيار زياد است و مهم تر از آن کوتاهي ما براي حفظ طرح و نقش فرش ايراني و برندسازي و تجاري سازي آن است که بدبختانه همين امر هم باعث شده که فرش ايراني نتواند جايگاه خودش را در صادرات داشته باشد.
    «دانيالي» مي افزايد: متاسفانه بافندگان ما هنوز نمي دانند سليقه بازار به چه نحو است، بلکه يک گروه واسطه بدون اين که دسترسي مستقيم به بافنده ها داشته باشند، فقط قيمت تمام شده فرش را به چندين برابر در خارج از کشور ارائه مي دهند و عملا بافنده هاي فرش نسبت به بسياري از موارد بي اطلاع باقي مي مانند.
    وي با اشاره به اين که آموزش «به بافي» يا «هرچه بهتر بافتن فرش ايراني» موضوعي است که نياز به توجه بيشتري دارد، خاطرنشان مي کند: مرکز ملي فرش در حال انجام يک سري اقدامات است، ولي با توجه به تعداد بالاي توليدکنندگان قالي، متاسفانه نمي تواند به آن چه که لازم است برسد.
    «دانيالي» به نقش منفي واسطه ها در اين ميان اشاره مي کند و مي گويد: يک عامل اساسي تر در اين ماجرا وجود رانت هايي است که مانند بختک بر سر فرش ايراني افتاده است. واسطه هايي هستند که تمايل ندارند فضا را باز بگذارند تا هم جوان ها به اين حيطه ورود پيدا کنند و هم خود بافنده ها بازارها را بشناسند. صادرات هم در دست يک گروه خاص است. اين ها همان گروه خاص هستند که تمايل دارند به شکل واسطه و سلف خر بيشترين عايدات را نصيب خودشان کنند.
    معاون صنايع دستي خاطرنشان مي کند: مطمئن باشيد که در حوزه هنر و توليد صنعت، به خصوص صنايع دستي و صنعت فرش، اگر سياست غالب مبتني بر حمايت داخلي، حمايت خود مردم ايران، حمايت سياست گذاران و حمايت تجار ما باشد، بي ترديد بازارهاي جهاني را هم خواهيم داشت. مسلم بدانيد وقتي يک ايراني خودش نمي تواند اين مديريت را انجام بدهد، يک خارجي به هيچ عنوان براي اين موضوع دل نمي سوزاند، در کنار آن هم تاجر افغاني عين همان توليد را از افغانستان و پاکستان و چين با يک سوم قيمت تمام شده وارد بازار مي کند. وي خاطرنشان مي کند: در حال حاضر در کشورهايي مانند چين، هند و يا بسياري از کشورهاي آسيايي، سياست کار در خانه يا مشاغل خانگي حاکم است و براي آن ها هم مهم است که نيروي توليدشان صاحب کار باشد و بر اساس اين اهميت سعي مي کنند براي حمايت هايي که لازم دارند فضاسازي کنند.
    اين در حالي است که در کشور ما بين تصميمي که سياست گذاران ما مي گيرند و اجراي آن فاصله بسيار است و اين فاصله هم باعث شده که آب به جويي برده شود که به نفع يک سري از واسطه ها و سلف خرها که همه چيز را در منافع خودشان مي دانند برود، افرادي که نه به فکر ايران هستند و نه به فکر ايراني و نه به فکر هنر ايران.
    وي درباره وضعيت صادرات فرش دست باف ايراني طي سال هاي گذشته اظهار مي کند: در دوره اي به دليل وجود مشوق هاي صادراتي شرايط صادرات فرش بسيار خوب بود، يعني حدود سال ۸۲ تا ۸۴ . در اين دوره شرايط به گونه اي تنظيم شده بود که هر تاجري که مي خواست کالايي را صادر کند بايد در قبالش فرش را هم صادر کند. ضمن آن که براي کساني که فرش صادر مي کردند، مشوق هاي صادراتي در نظر گرفته شده بود.
    وي ادامه مي دهد: بر اساس آماري که از سال گذشته وجود دارد، در زمينه صادرات فرش نسبت به سال ۸۷ رشد خوبي داشته ايم، اما در اين حال موضوع حمايت از ۲ ميليون توليد کننده و بحث جايگاه فرش ايراني به عنوان ويژگي اصلي هنر ايراني در نظر گرفته نشده است. اميدوار هستيم با سياست گذاري هايي که دولت دهم به آن اعتقاد دارد جاي خالي اين موضوعات را پر کنيم.
    وي تاکيد مي کند: بر اين اساس بسياري از تصميم ها توسط بخش هاي خصوصي گرفته مي شود که توليد کننده در آن ها نقشي ندارد و يا به همه چيز توجه مي شود جز حمايت از توليد و هنر؛ اين جاست که بايد اين فاصله کوتاه شود.
    از «دانيالي» درباره وظيفه کاردارهاي سفارت خانه هاي کشورمان براي شناساندن جايگاه فرش دست باف ايراني، سوال مي کنيم که پاسخ مي دهد: در بعضي از سفرهاي خارجي با تعدادي از اين افراد ملاقات داشته ام. نگاه آن ها اين است که بخش خصوصي اجازه چنين فعاليت هايي را به آن ها نمي دهد و يا محدوده اي که نماينده ما در کشورهاي ديگر مي تواند به آن ورود پيدا کند بسيار محدود است.
    وي ادامه مي دهد: به عبارتي در اين ميان واسطه هايي وجود دارند که براي آن ها روابط انساني ملاک نيست. براي آن ها اصل اول تجارت و منافعشان است که داراي اهميت است. در بحث تجارت هم پول حرف اول را مي زند. اما اين که به چه قيمتي و چه قدر بايد تاوان بدهيم، موضوعي نيست که براي آن ها داراي اهميت باشد. ضمن آن که متاسفانه بعضي از افرادي هم که موفق هستند توانسته اند ارتباطاتي را تعريف کنند که در اين ارتباطات منافع واسطه ها لحاظ مي شود.
    از معاون صنايع دستي درباره تعامل اين معاونت با مرکز ملي فرش براي رفع مشکلات اين حوزه مي پرسيم، وي پاسخ مي دهد: تعامل ما با مرکز ملي فرش خوب است و اخيرا با آن ها جلساتي نيز داشته ايم. هم مرکز ملي فرش در کنار ما قرار دارد و هم ما در کنار آن ها. اما فراموش نکنيم که يک دست صدا ندارد. يعني در بخش صنايع دستي و مرکز ملي فرش در کشور بيشتر از دو سه ميليون بافنده و هنرمند صنايع دستي داريم، ولي آيا ظرفيت اين ۳-۲ ميليون هنرمند و ظرفيت آموزش آن ها در صورت ارتقاي وضعيت، بايد اين گونه باشد؟ وي اضافه مي کند: ما سال گذشته بيمه اين هنرمندان را مصوب کرديم، بودجه اش هم وجود دارد، ولي تامين اجتماعي به استان ها ابلاغ نمي کند. ما اميدواريم که اين موضوع اجرا شود، اما متاسفانه فضا فضاي کمک نيست.
    
    ميداني باز براي پيروزي رقيب
    اما به نظر مي رسد با اين شرايط ناهنجار، عملا خودمان فضا را براي پيروزي رقيب هندي و چيني و افغاني در اين کارزار آماده کرده ايم. دانيالي در اين باره مي گويد: با اين نگاه کاملا موافقم و براي اين امر دليل دارم. وقتي يک تاجر ژاپني به دورترين روستاهاي ما مي رود و خودش به طور مستقيم نقشه اي را که نياز دارد با خود مي برد و از طرف ديگر بسياري از واسطه ها با افرادي در تماس هستند که براي افراد خارجي مهم هستند و به خصوص وقتي همين خارجي ها براي ياد گرفتن بسياري از نکات کارشناس هم همراه خود مي برند، عملا فضا براي حضور جدي اين رقيبان در صحنه آماده مي شود. وي اضافه مي کند: در يکي از بازديدهايم از روستايي در اردبيل، متوجه حضور يک ژاپني شدم. اين ژاپني آمده بود تا پرداخت فرش را ياد بگيرد. ببينيد براي اين ژاپني چه قدر مهم است که برود بازار و توليد و هنر را بشناسد و آن را ارتقا بدهد. وي تاکيد مي کند: به هر صورت شرايط به گونه اي است که اگر در بازار براي خودمان جايي پيدا نکنيم، به هيچ نتيجه اي نخواهيم رسيد.
    هيچ کدام از ايراني ها فراموش نکرده اند که هر زمان حرف از آراستن خانه هاي ايراني به ميان مي آمد اولين سخن به فرش هاي خوش نقش و نگار ايراني مي رسيد. اما اکنون همين هنر دستان هنرمندان ايراني ديگر مانند گذشته جايگاه خود را حفظ نکرده است. بگذريم از اين که بر سر فرش بافان چه آمده و چه بر سر آن ها آورده ايم. بگذريم از تمام وعده هايي که به آن ها داده شد و هيچ کدام در سايه راحتي و آسودگي مسئولان نسبت به اين قشر به نتيجه نرسيد و بگذريم از اين که فرش بافان چون گذشته با همه اين ها کنار آمده اند، اما مطمئنا در شرايطي که هر روز اخبار ناخوشايندي از توليد و صنعت کشور به گوش مي رسد و رقيباني که با هوشمندي براي خود به دنبال جايي پرمنفعت مي گردند براي از دست رفتن بازار جهاني فرشمان ديگر هيچ دليل و توجيهي قانع کننده نيست؛ حتي اگر دلمان را به افزايش صادراتي خوش کنيم که شايد بخش قابل توجهي از آن را فرش هاي هندي، چيني و افغاني تشکيل داده باشد. 
  همچنين در اين باره بخوانيد:

本文へジャンプ
`日本語
اتحاديه فرش دستبافت ايران
در ژاپن


متن کامل اساسنامه پیشنهادی اتحادیه فرش دستباف ایران در ژاپن

اعضاءاتحادیه فرش دستباف ایران

شرایط پذیرش عضو


تسهیلات جهت اعضاء اتحاديه فرش دست بافت ايران

های فرش دستبافت ايران


برگزاری نمایشگاه ها وسمینارهای فرش دستباف در ايران و ژاپن



گزارش تصوری از سمینارعالی فرش دستباف ایران در ژاپن



نخستين کارگاه آموزش عالي شناخت فرش ایران در ژاپن


2006 © Persian Hand woven Carpet Association - All Rights Reserved

همچنين در اين بخش بخوانيد... بازگشت تماس با ما در باره اثحادیه صفحه اول
اتحاديه فرش دستباف ايران در ژاپن

جناب آقای سید عباس عراقچی سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران روابط عمومی مرکز ملی فرش ایران–ژاپن -توکیو