در جست‌و‌جوي چهره اي مطلوب از فرش ايراني


2011.9.20





حميد كارگرمدير روابط عمومي مركز ملي فرش ايران


روزنامه جهان اقتصاد





روزنامه جهان اقتصاد در شماره امروز خود در يادداشتي به قلم حميد كارگر (مدير روابط عمومي مركز ملي فرش ايران) به ناروا بودن نگاه رسانه‌اي به فرش دستباف پرداخته است




در جست‌و‌جوي چهره اي مطلوب از فرش ايراني

"پيرزن رنجور با دست‌هاي پينه بسته اش در فضاي پرغبار و نيمه تاريک کارگاه، بر دار قالي ارباب گره مي‌زد و خس خس سينه‌ خبر از دشواري تنفسش مي‌داد."
خواندن يا شنيدن جملاتي اين‌چنيني براي ما عادي شده است و به آساني مي‌پذيريم كه فرش‌بافي مترادف است با فقر، نداري و بيماري و قاليباف كسي است كه از سر اجبار، سلامت خود را پاي دار قالي از كف مي‌دهد و چشماني كم‌سو، دستاني پينه بسته و ريه‌اي ناسالم مي‌يابد.
نگارنده به عنوان كسي كه چند سالي است از موهبت همراهي با قاليبافان بهره‌مند است، بر اين باور است كه اين، همه واقعيت نيست و رسانه‌ها با برجسته سازي بخشي از واقعيت، تصويري ناروا از اين هنر- صنعت پديد آورده اند.
فيلم‌ها و مجموعه‌هاي تلويزيوني، شعرها و داستان‌هاي فارسي و گزارش‌ها و نوشتار مطبوعات در كنار هم به تثبيت اين تصوير در ذهن ايرانيان ياري رسانده اند و ما را آنچنان شرطي كرده اند كه با شنيدن حرفه قاليبافي به ياد كساني بيفتيم كه تحت پوشش يكي از سازمان‌هاي حمايتي مانند سازمان بهزيستي و يا كميته امداد قرار دارند حال آنكه واقعيت فرش ايراني ابعاد و سويه‌هاي ديگري هم دارد.
چه بسيار زنان و مرداني كه به هنر قاليبافي خود فخر مي‌فروشند و چه فراوانند مشتاقاني در داخل و خارج كشور كه بر اين سرانگشتان هنرمند درود مي‌فرستند. پرشمارند قاليبافاني كه معيشت درخوري را از اين حرفه براي خود و خانواده‌شان رقم زده اند و پر تعدادند كارگاه‌هاي قاليبافي كه شرايط بهداشت محيط را رعايت كرده و سلامت بافنده را قدر مي‌نهند.
اما رسانه‌هاي ايراني ما را به نگاهي ناروا نسبت به فرش ايراني شرطي كرده اند.
روان‌شناسان براي يادگيري فرضيه‌هاي مختلفي بيان كرده اند كه "شرطي سازي" يكي از آنهاست. در اين فرضيه فراگيري يک مطلب به يک عامل خارجي مربوط مي‌شود که تنها در صورتي که آن شرط خارجي واقع شود، يادگيري انجام مي‌شود. (همچون آزمايش‌هاي مشهور پاولوف درباره مشروط شدن ترشح بزاق سگ به صداي زنگ).
رسانه‌ها نقشي مهم در شرطي شدن افكار عمومي بر عهده دارند و در تبليغاتي كه از طريق رسانه‌ها صورت مي‌پذيرد همواره سعي مي‌شود هدف‌هاي تجاري و اقتصادي با شرطي ساختن افکار عمومي نسبت به يک کالا دنبال شود. استفاده از هنرپيشه‌هايي جذاب، زيبا و جوان در تبليغ کالاها از همين رو صورت مي‌پذيرد تا بيننده نوعي ارتباط و نزديکي بين خود و آن هنرپيشه احساس کند و اين احساس شرطي وسيله خلق بازارهاي بزرگ براي کالاي مورد نظر شود.
متأسفانه تبليغ فرش دستباف با شرطي‌سازي ذهني مثبتي همراه نبوده است و به دليل ارايه تصاويري نادرست و يک سويه از اين کالا در توليدات رسانه اي، بسياري از بينندگان فرش دستباف احساس ناخوشايندي پيدا مي‌کنند. به يادآوردن دست‌هاي پينه بسته بافندگان، فضاهاي تاريک و نمناک کارگاه‌هاي توليد فرش، زندگي توأم با فقر و نداري بافندگان و... به هنگام ديدن فرش دستباف، حاصل شرطي‌شدن مخاطب در جهت منفي است.
صدا و سيماي کشورمان نيز همواره به اين شرطي‌سازي منفي ياري رسانده است و شاهد هستيم که در بسياري از برنامه‌ها، فيلم‌ها و مجموعه‌هاي تلويزيوني، منازل ثروتمندان، دفاتر کار اغنيا و حتي دکور استوديوهاي برنامه‌هاي ويژه و پرمخاطب، با پارکت، سراميک يا... مفروش شده و اگر بافته اي براي تزيين روي آن قرار گرفته، منسوجات کوچک ماشيني است که با مبلمان هماهنگ شده و از آن طرف تنها خانواده‌هاي سنتي و يا فقير در حالت نشسته روي فرش به تصوير کشيده مي‌شوند.
بديهي است که رسانه‌هاي تصويري و توليدات بصري نقش عمده اي در پاکسازي احساس‌هاي شرطي ناخوشايند پيشين و شرطي‌سازي در جهت عکس وضعيت موجود در تبليغ فرش دستباف را بر عهده دارند. اين تبليغات به اندازه اي مي‌توانند تأثيرگذار باشند که افکار عمومي ترديدي نداشته باشد که مثلاً "انسان‌هاي با فرهنگ از فرش دستباف استفاده مي‌کنند" حتي اگر هيچ ارتباطي بين فرهنگ و فرش دستباف نباشد!
در مقوله شرطي‌سازي بايد دقت داشت که حتي الفاظ و واژگان به کار رفته در تبليغ نيز اهميت ويژه اي دارند چرا که ما احساس متفاوتي نسبت به واژه‌ها داريم. ما نسبت به واژه‌هايي همچون "گل"، "دوستي" و "مادر"، احساس شرطي مثبت و نسبت به واژه‌هاي "قتل"، "تجاوز" و "تاريکي"، احساس شرطي منفي داريم و در انتقال يک مفهوم، پيش از آنکه مغز درباره معنا داوري کند، اين لفظ است که حس شرطي خود را به وجود مي آورد.
با اين توضيح مي‌توان تصور كرد كه اگر به جاي جمله آغازين اين مطلب و در توصيف عمل "بافت" از واژگاني مثبت و فضايي شايسته بهره‌گيري شود، افكار عمومي ذهنيتي مطلوب از اين حرفه در ذهن خواهند آورد و خوش است صاحب قلمي كه چنين بنگارد: سرانگشتان هنرمند و نقش‌پرداز دختر قاليباف، نقش عشق را بر ترنج قالي حک مي‌کنند.



دیگر مقالات قالی ایرانی
  در جست‌و‌جوي چهره اي مطلوب از فرش ايراني -حميد كارگر
  حال و هواي فرش ايران در تعطيلات نو
  چالش‌هاي فراروي هنر- صنعت فرش دستباف
  گپ و گفتي از جنس فرش در راديو اقتصاد
  رنگ را به رخسار فرش دستباف ایرانی بازگردانيم
  گفتگو با الهام اسدی، مستند ساز
  مصاحبه رادیو زمانه با خانم الهام اسدی، مستند ساز
  کلیپ زیبای پوت در یوتیوپ اثر الهام اسدی، مستند ساز
  گفتگوی صدای آمريکا با الهام اسدی - ۱
  گفتگوی صدای آمريکا با الهام اسدی - ۲



سمینار و کلاسهای آموزشی پژوهشی دست اندر کاران فرش دستباف ایران در ژاپن

نمایش تصویری سمینار و کلاسهای آموزشی پژوهشی


موزه فرش های کهن ابریشم و دیگر دست بافته های ابریشمی،برای نخستین بار در ژاپن

نخستين سمینار و کارگاه آموزش عالي شناخت فرش دستباف در ژاپن با موفقیت برگزار گردید
نمایشگاه ها و سمینارهای های فرش دستباف ايران


نمایشگاه ها و سمینارهای های فرش دستباف ايران

اتاق فکر فرش ايران در ژاپن


اتاق فکر فرش ايران در ژاپن



تسهیلات جهت اعضاء اتحاديه فرش دستباف ايران



2006 © Persian Hand woven Carpet Association portal- All Rights Reserved

本文へジャンプ

همچنين در اين بخش بخوانيد... بازگشت تماس با ما در باره اثحادیه صفحه اول
پورتال اتحاديه فرش دستباف ايران در ژاپن

Persian Carpet Association portal in Japan