بجنورد ، خبرگزاري جمهوري اسلامي


آنگاه كه شيرزن نازك‌طبع عشاير خراسان شمالي به دامان كوه و دشت و دمن از ييلاق تا قشلاق راه مي‌پيمود، نگاره‌هاي نقاش روزگار در ذهن نگارگرش نقش مي‌بست.
    شيرزن خوش قريحه عشاير خراسان شمالي تجلي نگاره‌هاي نقش‌بسته در ذهن نگارگرش كه آن را از نگاره‌هاي نقاش روزگار الهام گرفته تنها برازنده مركب و همدم صبورش شتر مي‌داند.
    او مي‌نشيند و الهامات نقاش روزگار را با تارهايي كه خود آن را ساخته است پيوند مي‌دهد، پيوند تار و پود و نگاره همان مي‌شود كه بر پيكر شتر نقش مي‌بندد و شتر جلودار كاروان جهازبران نوعروس عشاير مي‌شود.
    به گزارش ايرنا "گليوند" پيوند تار و پود و نگاره، صنعت دستي خراسان شمالي است كه اكنون ديگر اثري از آن نيست و منسوخ شده است.
    يكي از عشاير منطقه شيروان در گفت و گو با خبرگزاري جمهوري اسلامي گفت:
    گليوند روزگاري زينت شتر عشاير بود و زنان و دختران عشاير تمام هنر و ذوق خود را در آن متجلي مي‌كردند.
    حيدر نامانلو افزود: اين صنعت دستي در ميان عشاير جايگاهي ويژه داشت و حتي برخي از افراد ديگر اقوام منطقه به تقليد از عشاير در زمينه توليد اين هنر فعاليتهايي داشتند.
    اين مرد كهنسال عشايري يادآور شد: زيبايي گليوند توليدي عشاير چنان خيره‌كننده بود كه گاه از حالت كاربردي صرف خارج شده و بسياري از مردم آن را مانند يك زيور در خانه‌هاي خود به كار برده و بر ديوار مي‌آويختند.
    وي افزود: اكنون اما با توجه به كمرنگ شدن نقش شتر در زندگي عشاير، اين صنعت دستي نيز ديگر به فراموشي سپرده شده و كمتر دختر عشايري است كه طرز تهيه آن را بداند.
    يك پژوهشگر نيز در اين‌باره به ايرنا گفت: شتر در گذشته در زندگي عشاير نقش اساسي داشته و به لحاظ اين اهميت عشاير به پوشش و جهاز و زيورآلات آن اهميت مي‌دادند.
    مهدي رستمي افزود: عشاير براي لگام شتر، قفسه سينه و حتي براي پاهاي اين حيوان از پوشش و زيورآلات استفاده مي‌كردند و اين زيورآلات كه از جمله كارهاي زيباي دست بودند در بدن شتر به شكل آويز و پوشش استفاده مي‌شدند.
    وي گفت: بزرگترين قطعه‌اي كه براي شتر به شكل گليم‌باف استفاده مي‌شد همان "گليوند" بود كه معادل واژه امروزي "گلوبند" است.
    او افزود: گليوند قفسه سينه شتر در ناحيه مياني، گردن تا پشت گردن و قفسه سينه را پوشش مي‌داد.
    وي توضيح داد: گليوند منحصرا پوشش و زينت شتر است و كاربرد ديگري ندارد.
    او گفت: نمونه گليوند را مي‌توان همچون حرف "يو" در الفباي انگليسي تصور كرد كه ريشه‌هايي از آن آويزان است.
    وي بيان كرد: ريشه‌هايي كه من آن را "گل‌نخ" مي‌نامم از گليوند آويزان است كه معادل كرمانجي آن واژه "قونتوز" است.
    او اظهار داشت: گلنخها شبيه آنچه كه در زينت سر تسبيح مشاهده مي‌شود، در رنگهاي مختلف به كار مي‌روند و از گليوند آويزان مي‌شوند.
    وي گفت: معمولا شترهاي سفيد با گليوند و ديگر زينتهاي رنگارنگ، تزيين مي‌شدند و به خصوص در جهازبران نوعروسان به عنوان جلودار كاروان حركت مي‌كردند.
    او ادامه داد: همچنين در دو طرف بدن شتر ابزارهايي مانند جوال كه به شيوه گليم‌باف تهيه مي‌شد آويزان مي‌كردند كه اين هنرمنديها شتر را رنگارنگ و زيبا جلوه مي‌داد.
    وي اظهار داشت: گليوند توسط زنان عشاير بافته مي‌شد كه مي‌توان آن را از جمله صنايع دستي خاص خراسان شمالي دانست و استناد اين مدعا واژه‌هاي گليوند و قنتوز است كه خاص اين منطقه به شمار مي‌رود.
    او گفت: زنان عشاير با الهام از آنچه كه در دامان كوه و صحرا در ييلاق و قشلاق مشاهده مي‌كردند، هنرنمايي مي‌كردند و به شيوه گليم‌باف گليوند را مي‌بافتند.
    وي اظهار داشت: با توجه به اينكه امروزه شتر تقريبا از كاروان عشاير خراسان شمالي خارج شده، گليوند نيز به تاريخ صنايع دستي پيوسته است.
    او گفت: مسوولان مربوط بايد احياي اين صنايع دستي را كه هنوز براي بسياري ناشناخته است، در اولويت برنامه‌هاي خود قرار دهند.
    استان خراسان شمالي پنج هزار خانوار عشايري شامل ‪ ۳۰‬هزار نفر جمعيت دارد كه با ‪ ۹۰۰‬هزار راس دام به اقتضاي فصل بين چراگاههاي ييلاقي و قشلاقي اين استان و استان گلستان در رفت و آمد هستند.