本文へジャンプ

اتاق فکر فرش ايران در ژاپن


اتاق فکر فرش ايران در ژاپن

2002-2008 © Persian Hand woven Carpet Association In Japan - All Rights Reserved


اتحاديه فرش دستبافت ايران
در ژاپن



تولید و تنظیم برچسب های مخصوص مشخصات فرش دستباف ايران



صدور کارت عضویت رسمی جهت کلییه اعضاء




ا تحاديه فرش دستباف ايران در ژاپن

همچنين در اين بخش بخوانيد... تماس با ما در باره اثحادیه صفحه اول

طرح ها، نقوش و رنگ هاي مورد تقاضاي بازارهاي جهاني فرش دستباف ايراني



86/7/25 - کارپتور
    اختصاصي
        نوشته:
    عبدالله احراري
    محقق فرش و مدرس دانشگاه آزاد اسلامي بيرجند
    صباحت جمشيدي
    مدرس دانشگاه آزاد اسلامي بيرجند
    رؤيا نظامي
    دانشجوي کارشناسي فرش دانشگاه آزاد اسلامي بيرجند

    چکيده مقاله
    
    موضوع توجه به نياز، خواست و تمايلات مصرف کنندگان و مشتريان بازار جهاني فرش دستباف يکي از چالشهاي مهم فرش ايران در نيم قرن اخير بوده است. سنتي بودن فرآيند توليد و به طور کلي توليد فرش دستباف در کارگاه هاي خانگي و پراکندگي آنان در تمامي مناطق ايران بعلاوه نظام سنتي حاکم بر بازار فرش دستباف و عدم استفاده از فن آوري روز باعث گرديده که جامعه فرش دستباف کمتر از علم بازار يابي نوين در جهت توسعه يا حداقل تثبيت سهم ايران در بازارهاي جهاني فرش استفاده نمايد. تغييرات سريع در الگوي مصرف خانوارها ، ظهور قطبهاي اقتصادي جديد در سطح جهان ، آرايش و مناسبات سياسي جديد و از همه مهمتر تنوع طلبي بشر، ضرورت شناخت نيازها و سلايق بازار جهاني فرش را طلب مي نمايد.
    در اين مقاله اولاً مهمترين کشورهاي واردکننده فرش ايراني شناسايي و سهم هر يک از بازار هاي هدف از هنر ايراني مشخص گرديده . ثانياً خواست و تمايلات هر يک از اين بازارها بالاخص در بعد طرح و نقشه و رنگبندي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. مقاله حتي الامکان با توجه به خواست و تمايلات مصرف کنندگان هر يک از بازارهاي هدف و ساير پارامترهاي موثر در بازاريابي بين المللي همانند سطح اقتصادي، روابط سياسي، جايگاه فرش دستباف در سبد مصرفي خانوارها راهکارهاي موثري جهت استفاده جامعه فرش دستباف بالاخص توليدکنندگان، تجار و صادرکنندگان فرش ايراني ارائه نموده است.
    ذکر اين نکته ضروري است که موارد اشاره شده بر اساس جمعبندي از آمار و گزارشات تهيه گرديده و گرچه قطعا نمي تواند از دقت بالايي برخوردار باشد ولي خود به عنوان دستمايه و روشي براي بررسي بازارها قابل استفاده و مفيد خواهد بود.
    
    واژگان کليدي:
    فرش - بازار جهاني - بازارهاي هدف فرش
    
    
    مقدمه:
    فرش دستبافت به عنوان يک توليد هنري و صنعتي ريشه در تاريخ ايران دارد و اکثريت قريب به اتفاق خانوارهاي ايراني به نحوي با آن مانوس مي باشند .بيشتر ملل دنيا فرش را به نام ايران و ايران را با فرش مي شناسند اين هنر صنعت از ابعاد مختلف اقتصادي ،اجتماعي ،فرهنگي و هنري داراي اهميت خاص مي باشد زيرا :
    الف- از نظر اقتصادي اگر چه ارزش افزوده اي معادل نه درصد از توليد ناخالص ملي در اقتصاد کلان کشور قابل توجه نمي باشد ليکن توزيع درآمد 3000 ميليارد ريالي بين بيش از دو ميليون خانوار توليد کننده که اکثريت آنان از خانوار هايي مي باشند که از نظر اقتصادي زير خط فقر زندگي مي کنند بعلاوه آن که اين هنر صنعت مکمل فعاليت هاي کشاورزي و دامداري مي باشد از اهميت فوق العاده اي برخوردار است لازم به ذکر است که حدود سي درصد از ارزش ريالي توليدات فرش مربوط به مواد اوليه آن است
    ب- سهم فرش دستباف در صادرات غير نفتي همواره قابل توجه بوده که طي حداقل بيست سال گذشته رقم اول صادرات غير نفتي را داشته ميانگين اين رقم در دهه هفتاد حدود بيست و پنج درصد مي باشد .
    ج- از نظر اجتماعي با توجه به شرايط کنوني کشور به خصوص در زمينه اشتغال وجود بيش از دو ميليون شغل که بنا به آخرين آمار موجود 1734400 شغل مستقيم بافندگي فرش با متوسط صد و شصت و هفت روز اشتغال در سال مي تواند بخش عمده اي از مشکل اشتغال کشور را برطرف يا حداقل با تثبيت اشتغال موجود مي تواند از بروز بحران جديد در اشتغال جلوگيري به عمل آورد .
    د- در ابعاد هنري و فرهنگي نيز وجود طرح هاي متنوع و زيبا که از ذوق و سليقه هنرمندان ايراني همواره با هنر تفليق رنگ ها ملهم از طبيعت ايران زمين به کمک دستان هنرمند بافنده ايراني در چشم هنر دوستان سراسر جهان به معجزه تشبيه شده و تحسين همگان را برانگيخته است ،با توجه به صادراتي بودن عمده توليدات فرش دستباف کشور و از آنجا که اکثر نقوش فرش ازابنيه تاريخ،اعتقادات و باورهاي ديني مردم عموم ايران الهام گرفته به نوعي صدور فرهنگ ايراني به دنبال داشته و پيام رسان دين و انقلاب مي باشد.
    واضح است كه کشورمان مركز توليد فرش دستباف است اين فرشها با طرحها و نقوش و سبكهاي متنوعي مي باشد لذا مي تواند بخش قابل توجهي از نيازها و سلايق بازار جهاني فرش را پاسخگو باشد .
    توليد فله اي و بدون هدف فرش مي تواند باعث كاهش روزافزون قيمت فرش در بازارهاي جهاني شود . چنانچه توليد فرش فقر را بدنبال داشته باشد طبعاً فقر مادي و فرهنگي بافنده تمايل او را به بافت فرشهاي پست و ارزان قيمت افزايش خواهد داد .
    توليد هدفمند و برمبناي سفارش و نياز بازار توجيه اقتصادي و فني بافت فرش را افزايش داده ، از اتلاف منابع مالي جلوگيري و در اين سيستم توليد همه عوامل توليد از سود منطقي برخوردار مي گردند .
    چنانچه خواسته باشيم توليد فرش را هدفمند نمائيم بايد از علم بازاريابي نوين استفاده نمود ، بازاريابان فرش مي توانند با اتخاذ روشهاي مختلف بر تمايل مصرف كننده تاثير گذاشته و خريدار را به سمت خريد فرشهاي دستباف سوق دهند .
    به قول دکتر سبحه بايد قبول كرد كه نگاه به فرش دستباف در بازارهاي جهاني از كالاي سرمايه اي به كالاي مصرفي و تزئيني تغيير يافته است ضمن آنكه امروزه براي فرش دستباف كالاهاي جانشيني زيادي مثل موكت ، پاركت و مبل و ....... وجود دارد . حتي در خريداران فرش در سطح جهان تغييراتي شديد شكل گرفته است خريداران قديمي به لحاظ سني از افراد نسبتاً مسن جامعه بوده و از فرش اطلاعات نسبتاً كامل داشته و حاضر بودند بواسطه اين شناخت هزينه بيشتري براي خريد فرش دستباف بنمايند و شايد بتوان گفت كه تكنيكهاي بافت مثل رجشمار و نوع گره و ... برايشان مهم بود اين خريدران بدنبال فرشهايي بودند كه با دوام بوده و حتي براي نسلهاي بعد بيادگار بماند و در اكثر موارد اين خريداران حتي با همسر خود براي خريد فرش مراجعه نمي كردند و مردخانه به تنهايي اقدام به خريد فرش مي كرد .
    اما خريداران جديد در بازارهاي مختلف هدفي كه توصيف آن در فصل يافته هاي تحقيق آمد نسبت به فرش اطلاعاتي ندارند و برايشان چندان مهم نيست كه فرش در كجا يافته شده و يا حتي پارامترهاي فني بافت همانند رجشمار و نوع گره ، نوع شيرازه نيز از اهميت زيادي برخوردار نمي باشد ولي در عوض آنان به دنبال رنگ و مد بوده و فرش دستباف نيز براي اكثر اين خريداران حكم كالاي مصرفي كم دوام را دارد اين خريداران بر خلاف نسل قبل بيشتر دنبال فرشي ارزان قيمت ولي زيبا از نظر رنگبندي و طرح و نقشه هستند اين خريداران بر خلاف نسلهاي قبل نه تنها همسر خود كه طراح و دكوراتور خود را به خريد مي برند و در نتيجه اين دكوراتورها و طراحان هستند كه فرش مورد نظر خريدار را انتخاب مي نمايند در نتيجه توليد كنندگان فرش در استان بايد اين موضوع را در توليد فرش مدنظر داشته باشند مهمترين عامل تاثيرگذار در افزايش ارزش افزوده فرش رنگبندي و چگونگي چيدمان رنگها در كنار يكديگر است كه مي بايست حتماً با سلايق بازارهاي هدف هماهنگ باشد پس از رنگبندي طرح و نقشه فرش است كه امروزه بر خلاف روزگاران قبل طرحهاي شلوغ مورد توجه بسياري از بازارها نمي باشد .
    علاوه بر تغييرات بوجود آمده در خريداران در صنف فروشندگان فرش نيز تغييراتي بوجود آمده فروشندگان قديمي اكثراً خبره ، صاحب فروشگاه ، مشتري شناس ، كسب تجربه از طريق استاد شاگردي و آنقدر به فرش مسلط بودند كه به مشتري ديكته مي كردند كه چه فرشي را بخرد اما فروشندگان جديد عمدتاً خبره فرش نبوده و خريد فرش توسط آنان انجام نمي گيرد و چون عمدتاً فرش شناس نيستند اطلاعات فرش را از طريق مطالعه در اختيار خريداران فرش قرار ميدهند لذا مورد اعتماد خريداران نيستند و ديگر فرش نه فقط در فروشگاههاي تخصصي كه در همه فروشگاههاي بزرگ لوازم منزل عرضه مي شود .
    در عوض فروشندگان فعلي فرش بجاي شناخت نكات فني فرش شناخت كاملي از راههاي افزايش فروش،روانشناسي بازار و چگونگي غلبه بر روحيه و تفكر خريدار را دارند . علاوه بر اين موضوع امروزه فروشگاههاي اينترنتي و انبارهاي مجازي نقش فعالي در فروش فرش دارند . تلويزيون هاي ماهواره اي نيز از جمله كانالهاي فروش فرش هستند .
    فرشهاي توليدي قبل عمدتاً داراي مواد اوليه مرغوب ، كيفيت نسبتاً مطلوب و توسط بافندگان حرفه اي بافته مي شد كه داراي طرحهاي عمدتاً شلوغ و پر كار بود كه طرفداراني داشت رنگهاي قالي هاي توليدي تنوع زيادي نداشت و عمدتاً رنگ سورمه اي ولاکي رنگهاي غالب اين فرشها بودند و از رنگهاي روشن بواسطه چرك تاب نبودن استفاده نمي شد محل بافت اين قاليها بسيار مهم بود و البته در صورت فروش نرفتن بافنده مطمئن بود که فردا فرش بافته شده ارزش بيشتري خواهد داشت. اما ديگر همه جور فرش و با همه نوع مواداوليه بافته شده و بافندگان در بسياري از موارد نسبت به فرش بافته شده تعلق خاطري نداشته و از جهت امرار معاش به بافت فرش روي آورده اند بر خلاف لچك ترنج هاي شلوغ قبلي طرحهاي عمدتاً خلوت و كم كار و گلهاي شاه عباسي درشت با رنگهاي روشن شكلاتي ، قهوه اي كم رنگ ، سبز سدري ، طلايي ، عاجي و نخودي، طوسي و نقره اي بافته مي شود . پارامترهايي همچون اندازه،رنگبندي، طرح و نقشه و قيمت مناسب مطلوبيتهاي يك فرش خوب است .
    تغييرات بوجود آمده در مد و نحوه دكوراسيون منازل كه خوشبختانه در بسياري از بازارهاي هدف استفاده از موكت كم شده و اكثر منازل داراي پاركت و سراميك هستند نياز به فرش دستباف بيشتر مي شود چنانچه سلايق ، نياز و خواست مشتريان مورد توجه بازارهاي هدف قرار گيرد يقيناً سهم استان در بازارهاي جهاني فرش افزايش خواهد يافت.لذا در اين مقاله تلاش کرديم هر يک از بازارهاي هدف را توصيف نماييم :
    
    
    آلمان:
    کشور آلمان يکي از بزرگترين وارد کنندگان فرش دستباف ايران مي باشد به طوريکه در سال 1375 از نظر وزني 8/48% را از نظر ارزشي بالغ بر 40% از صادرات فرش کشورمان را به خود اختصاص داده است. سهم آلمان از صادرات فرش دستباف در سال 84 از نظر وزني 6/22% و از نظر ارزشي 4/19% بوده است و در هشت ماهه اول سال جاري کشور آلمان براي اولين بار پس از ايالات متحده امريکا (که از نظر وزني 5/27% واز نظر ارزشي 23% بوده) با 4/16% از نظر ارزشي در مرتبه دوم وارد کنندگان فرش ايران بوده است. اهميت شناخت سلايق و نيازهاي بازار فرش آلمان از چند جهت حائز اهميت است اول آنکه مردم اين کشور بالاخص در مناطق غربي آن از دوستداران فرش ايران هستند ثانيا آلمان و بالاخص بندر هامبورگ آن انبار فرش دستباف بوده و از طريق اين بندر فرش دستباف به بسياري از کشورهاي اروپايي صادر مي گردد. ثالثا بزرگترين نمايشگاه فرش دستباف ايران در اولين ماه هر سال ميلادي در شهر هانور آلمان تحت نام نمايشگاه دموتکس برگزار مي گردد لذا شناخت سلايق و نيازهاي اين بازار هدف فرش ايران از اهميت خاصي برخوردار است توجه توليدکنندگان فرش بالاخص توليد کنندگان و بافندگان استان خراسان رضوي را به نکات زير جلب مي نمايم .
    
    الف –رنگ بندي: در مجموع رنگ هاي آرام در بازار آلمان از استقبال بيشتري برخوردار است اگر چه فرش هاي با رنگ غالب سورمه اي و لاکي و بژ از اين کشور به ساير بازارهاي جهاني فرش ارسال مي گردد.
    
    ب- طرح: بلوچ خراسان ،مود (ماهي درهم يا ريزه ماهي)،افشان مشهد، نائين و در مجموع تمامي طرح هاي اصيل ايران دراين کشور مورد تقاضا است.
    
    ج) ابعاد کوچک پارچه تا حداکثر 6 متر مربع و به ندرت تا 12 مترمربع مورد تقاضاي اين بازار مي باشد.
    
    د) مواد اوليه: تجربه دموتکس امسال نشان داد که هر توليد کننده اي که از مواد اوليه مرغوب و بالاخص پشم مرغوب ايراني (بلوچ،سيرجان،کرمانشاه و قشقايي) و رنگهاي طبيعي براي توليد فرش دستباف استفاده مي نمايد و در اين خصوص حساسيت خاصي در توليد فرش دارد مي توانند در اين بازار قدرت مانور بالايي داشته باشد.
    
    ه) بافت: فرش هاي پرگوشت و تجاري باب اين بازار مي باشد به طوريکه در هشت ماهه اول سال جاري در حاليکه 8/20% فرش ايران به اين کشور صادر گرديده از نظر ارزشي فقط معادل 3/16 مي باشد اين در حالي است که در مورد امارات متحده عربي در حاليکه 1/2% از نظر وزني بوده است از نظر ارزشي شامل 5/8% ارزش فرش هاي ايران مي گردد و اين موضوع نشان دهنده آن است که بازار آلمان خواهان فرش هاي تجاري با قيمت متوسط مي باشد توليد کنندگان استان خراسان رضوي مي توانند با توليد فرش هاي 30 لغايت 40 رجي با مشخصه هاي فوق موفقيت خوبي در اين بازار داشته باشند. 

نمایشگاه ها و سمینارهای های فرش دستبافت ايران


نمایشگاه ها و سمینارهای های فرش دستبافت ايران